Als ik aan keramiek design denkt, denk ik aan Dutch design, Scandinavian design of meer in het algemeen aan moderne industriële vormgeving. Maar modern keramiek design is veel meer dan dat. Design is veelomvattend en modern is geen uitvinding van de 20ste eeuw. Modern design is al zo oud als de mensheid zelf.
In deze contreien moet je ruim 7.500 terug in de tijd om design aardewerk te vinden; de bandkeramische cultuur. Typerend zijn de aaneengesloten bandversieringen die in de buitenwanden van het aardewerk gekrast zijn. In Europa werd hiermee de jonge steentijd (Neolithicum) ingeluid.
Maar van dat soort achterhaald design, moet ik niets meer hebben. Als eigentijdse wereldburger laat ik mij liever inspireren door modern trechterbeker keramiek.
Modern keramiek Design
De trechterbekercultuur ontleent zijn naam aan de trechtervormige aardewerkpotten. Dit revolutionaire design maakte furore in het Europa van het steentijdperk vanaf 4.350 tot 2.750 v. Chr. In Nederland zijn deze makers vooral beroemd geworden door de wijze waarop zij hun doden begroeven: in hunebedden.
De trechterbekercultuur werd in Europa opgevolgd door de touwbekercultuur (2900–2500 v. Chr.) en de klokbekercultuur (2.500 tot 2.000 v. Chr.). Modern design van touwafdrukken en visgraatmotieven.
Nieuwe vormen die doen denken aan omgekeerde kerkklokken, veroverden de verbeelding van de mensen in de bronstijd. Maar van dat soort moderne fratsen moet ik niets hebben… Geef mij het degelijke design van de trechterbekers maar.
Europees design
Dit ontwerp is geen concept bedacht achter een pc, maar geboren uit z’n voorlopers zoals de bandkeramiek meer dan 7.500 jaar geleden. In de loop van 1.000 jaar ontwikkelden deze Europese makers een vormen taal waarin zowel schoonheid als gebruik centraal stond; het kenmerk van design.
Ik vind een geweldige vorm. Het begint als een bol, de oervorm van een pot. Het is een vorm die beschermt, omarmt en warm houdt. Maar dan komt de revolutie; geen grotere bolvorm, maar een recht stuk erop. Niet zomaar recht omhoog, maar een uitbarsting. Een trechtervorm, een rivierdelta, een vorm om te ontvangen en te geven.
Omdat er heden ten dage geen copyright meer op het design rust, kon ik de trechtervormbekers opnieuw maken. Nee niet van aardewerk, maar in geglazuurd vaatwasbestendig steengoed. En iets kleiner zodat je uit deze stenentijdsbekers comfortabel achter je laptop caffè latte kan drinken.
Tja ik moest sommige van de oorspronkelijke design keuzes opofferen aan de eisen van de huidige tijd. Maar de lijndecoratie heb ik gehouden, wel wat losser, dat past meer bij deze zeitgeist en mijn persoonlijkheid.
Trechterbekers, modern koffie bekers
Dit keramiek design heeft meer dan 1.500 jaar het dagelijks leven van de mensen in een groot deel van Europa in de steentijd verrijkt. Hou een trechterbeker vast, voel het geluk, het verdriet en troost die een warme beker met inhoud kan brengen.
Wat er in zat? Misschien wel warme melk, want naast het maken van keramiek, bedreven deze mensen ook landbouw en veeteelt.
Dus het drinken van een Caffè Latte heeft in Noord-Europa een zeer lange historie. Nou ja, zonder de cafeïne dan. Gelukkig ben ik geen oermens en kan ik met een trechterbeker van mijn koffie genieten…
About Post Author
Dag Daniël, een leuke geschiedkundige geheugen opfrisser en een intro voor een kopje… sorry, beker Latte. Jij hebt het over design; maar in de jaren “stillekes” volgde vorm de functie. Dat is bijv. de reden dat van origine een koffiekan kegelvormig was en een theepot bolvormig. Gegroet, en ik verheug mij al op een volgend verhaal van jouw hand, Joseph.
Dank je Joseph,
Vorm volgt functie, een keuze die ik niet heb betrokken bij dit stukje over design. Goed punt. Daar ga ik ’n over nadenken…. tijdens het genieten van een caffè latte…
Groetjes,
Daniel
Wat een leuk verhaal weer, er is bij jou altijd weer iets te leren: ik kende de trechterbeker niet eens. Dank je.
Thnx Leah,
Ik ontdek ook steeds nieuwe dingen in het verleden: dat is het punt met historie, er komt iedere dag weer wat bij 😉
Groetjes,
Daniel
Heerlijk deze geschiedenislessen, Daniël! Geniet altijd van jouw “stukkies” ????!
Graag gedaan Trees,
Ik ben blij dat ik met zo’n stukkie een 🙂 krijg
Groetjes,
Daniel