Keramiek kleuren zijn een mysterie, magisch, gevaarlijk en ongrijpbaar. Een strijd tussen keramist en Gaia. Een veldslag waar elke sterveling gedoemd is het onderspit te delven…

Het heeft historische, culturele en technische aspecten. Wetenschappers, filosofen, psychologen en kunstenaars hebben zich erin stuk gebeten en zullen dat ook in de toekomst doen. Er zijn boeken over volgeschreven, maar de waarheid is nog steeds ongrijpbaar.

Kleuren zijn met andere woorden een fascinerend fenomeen.

Historische kleuren

Kunstenaars hebben al kleuren gebruikt in grotten meer dan 64.000 jaar geleden. Hun kleurenpalet bestond uit rood, geel, bruin, zwart en wit. Gemaakt van ijzerhoudende aarde, kalk, houtskool en dierlijk vet.

Dit zijn ook de kleuren van de oudste keramiek zo’n kleine 30.000 jaar later. Maar pas vanaf ca. 18.000 – 7.000 BCE worden er potten gemaakt die bewust met gekleurde slib zijn gedecoreerd. De oudste voorbeelden komen uit de provincie Jiangxi in China, maar over de hele wereld zijn er gedecoreerde potten (scherven) gevonden van ongeglazuurd keramiek.

Relatief recent (vanaf ca. 4.000 BCE) explodeerde het aantal keramiek kleuren toen objecten werden geglazuurd. In China waren de glazuur kleuren zo waardevol dat deze soms alleen aan de keizer waren voorbehouden.

Gevaarlijke kleuren

In de (donkere) Middeleeuwen was het mengen van kleuren in Europa een taboe. Het (witte) zonlicht was een geschenk van God, combineren van kleuren tot een andere kleur werd gezien als tegennatuurlijk.

Maar dat weerhield kunstenaars er niet van te experimenteren. Cennino Cennini beschrijft de productie van arseen (-trisulfide) en witlood voor verf in zijn boek “il Libro dell’Arte” (uit ca. 1400). Dit was niet alleen gevaarlijk in de ogen van god, maar ook de moderne medische wetenschap.

Ook keramisten gebruikten de meest exotische (en soms zeer giftige) grondstoffen in hun glazuren op zoek naar nieuwe kleuren. In 1844 beschrijft Alexandre Brongniart (toenmalig directeur van de porselein fabriek in Sèvres) hoe uraniumoxide een “geel-oranje kleur van grote levendigheid” kan creëren in een glazuur.

Op zoek naar keramiek kleuren

Ik ben ook altijd opzoek naar nieuwe keramiek kleuren. Recent ben ik mijn keramiek op een hogere temperatuur gaan stoken. Van ca. 1220 naar 1280 oC (van cone 6/7 naar cone 9/10), dat maakt niet alleen mijn keramiek sterker, ik krijg er weer een heel nieuw kleurenpalet bij.

Een kleurenpalet die ik nog wel verder moet uitbreiden door veel proeven te maken. Niet één kleur, maar verschillende tonen door elkaar, ondefinieerbaar en moeilijk te voorspellen. Glazuur ongelukken zoals het afdruipen van het glazuur op de ovenplaat door de hogere temperatuur moet ik voor lief nemen; you win some and you lose some.

Wat ik er voor terug krijg? Levende glazuren met oneindige diepte. Meer kennis over glazuren en nieuwe spannende uitdagingen.

Dit is een kleurenstrijd waar ik graag aan ten onder ga…

Meer lezen over kleuren?

Mijn inspiratie haalde ik onder andere uit onderstaande boeken:

• “Das Rätsel Farbe, Materie und Mythos” – Margarete Bruns
• “The Craftsman’s Handbook” – Cennino Cennini (vertaling van “Il Libro dell’Arte uit 1400)
• “The Secret Lives of Colour” – Kassia St Clair

About Post Author

Daniel Bende

Ontwerpt en creëert onder de handelsnaam DFB-keramiek handgedraaid figuratief steengoed keramiek.

See author's posts