Categorie archieven: Techniek

Klei, een intiem materiaal

Tijdens een rondleiding in het keramiekmuseum Princessehof sprak keramiste Nirdosh Petra van Heesbeen over het gevoel dat klei in haar teweeg brengt.

“Ik durf haast niet te kijken als iemand voor het eerst klei aanraakt, zo’n intiem moment is het” (Nirdosh Petra van Heesbeen)

Borden handgedraaid (ongestookt)Dat vond ik heel herkenbaar. De band tussen keramist en klei is speciaal, bijna sensueel. Ik raak de klei (aan) en de klei raakt mij. Het uitkiezen van een klei-massa is een belangrijk onderdeel van mijn keramische proces. Net als in een relatie, ga je niet over één nacht ijs.

Lees verder Klei, een intiem materiaal

Ambachtelijk keramiek: “draaien is slechts één vijfde deel van het werk”

Ambachtelijk keramiek is, net als andere ambachten, bezig met een comeback. Er is een groeiende interesse in het werk van mensen met een passie voor het materiaal, respect voor de oude technieken en een verhaal over het product. Het is geweldig dat de ambachtelijke traditie levend wordt gehouden door de moderne ambachtslieden en hun klanten.

Ambachtelijk keramiek: draaien op de draaischijfVolgens het SER advies uit 2013 vormen ambachten “een onmiskenbare schakel in de Nederlandse economie en samenleving”.

Het ambachtelijke proces wordt (weer) gewaardeerd, maar uit eigen ervaring weet ik dat het ook zeer arbeidsintensief is. De meeste klanten hebben oog voor dit aspect, maar niet allemaal…

Lees verder Ambachtelijk keramiek: “draaien is slechts één vijfde deel van het werk”

Vorstbestendige keramiek

De dagen worden korter en de nachten worden kouder, tijd om de buitenkraan af te sluiten en het keramiek binnen te zetten. Alle keramiek? Nee, sommige keramiek beelden kunnen prima tegen een (weers-)stootje.

Steengoed uil in de sneeuwAls de kans op vorst toeneemt is het verstandig om na te gaan of de keramiek in je tuin vorstbestendig is, dat wil zeggen bestand is tegen afwisselend vorst en dooi. Als je het vergeet heb je kans dat in de lente blijkt dat je favoriete keramieken tuinbeeld vorstschade heeft opgelopen.

Dit is te voorkomen door de beelden (droog) binnen te zetten, maar dat is niet altijd noodzakelijk. Benieuwd naar bij welke beelden wel en welke niet? Lees dan vooral verder.

Lees verder Vorstbestendige keramiek

De magie van het stoken

Gisteren ontstak ik om vijf uur ’s morgens de oven. Als de vlam aan is (de eerste paar uur heel voorzichtig vlammetje) begint de magie.

Stoken van keramiek is een magisch proces: energie, toeval en transformatie, is zo ook niet het leven begonnen?

noteren keramiek stookHoe vaak ik het ook doe, het spannendste van de deel van het maken van keramiek blijft de (glazuur) stook. Tijdens dit proces veranderd de zachte vormenloze klei in steen(goed). Een zeer hard, maar breekbaar materiaal.

In dit blog de verschillende aspecten uitgelicht.

Lees verder De magie van het stoken

Keramiek glazuur: kleuren combineren

Er bestaan zo’n 10 metaaloxides (zoals koper- en ijzeroxide) die als ze worden toegevoegd aan een (transparant of opaak) glazuur, de meest spectaculaire kleur en diepte aan een glazuur kunnen schenken.

Keramiek Glazuur Kleurenende OxidenMaar een keramisch kunstenaar die meer kleuren wilt, die moet combineren. Ik hou van een systematische aanpak, dus in dit blog een overzicht van alle mogelijke combinatieschema’s met één, twee, drie en vier oxides (en een kruislinks bonus schema).

Kunst geeft het leven kleur… en oxides geven glazuren kleur.

Anders dan bij het combineren van kleurpigmenten, kan bij de combinatie van oxides, het resultaat totaal anders zijn dan je zou verwachten op basis van de kleur van de oxide afzonderlijk. Dus laat je verbazen door te combineren.

Lees verder Keramiek glazuur: kleuren combineren

De kunst van het inkleuren

Inkleuren is in, de kleurboeken voor volwassenen vliegen de boekwinkels uit. Maar wat moet je doen als je niet houdt van “binnen de lijntjes kleuren”? Je eigen glazuur inkleuren natuurlijk!

Er zijn eindeloos veel mogelijkheden om een (transparant of opaak) keramiek glazuur kleur te geven. Dit kan met diverse metaaloxides zoals koper- en ijzeroxide, zoals dit al millennia wordt gedaan. Maar tegenwoordig kan het ook met speciaal door de industrie ontwikkelde moderne kleurpigmenten.

Keramiek Glazuur OxidesMet oxides heb je eindeloos veel mogelijkheden om een keramiek glazuur kleur te geven, in dit blog de vier belangrijkste factoren die van invloed zijn op het resultaat. Lees over deze fascinerende grondstoffen om onze keramische wereld van kleur te voorzien.

Lees verder De kunst van het inkleuren

De kunst van het systematisch mengen

In de tijd dat de mensheid keramiek leerde maken, zo’n 30.000 jaar geleden, leerde zij ook de basisprincipes van de wiskunde: aantal, afmeting en vorm. Deze principes zijn heden ten dage nog steeds essentieel bij het maken van keramiek en glazuren.

Niet alleen om klei- of glazuurrecepten te berekenen, maar ook voor het bepalen van de inhoud van een oven, de krimp van klei, de stooktemperatuur: voor alles is toegepaste wiskunde onontbeerlijk.

Het is voor mij zo vanzelfsprekend dat alles kan worden berekend, dat ik haast zou vergeten hoe bijzonder dit is. In dit blog wil ik mij echter beperken tot een zeer klein deel van de toegepaste wiskunde: het systematisch mengen. Het interpreteren van glazuureigenschappen is moeilijk, maar met deze eeuwenoude techniek kan je de wijzigingen visualiseren en interpreteren.

Systematisch mengen is een onmisbare tool  voor het ontwerpen van glazuren. In dit blog stel ik u graag voor aan mijn  “drie bevriende mengschema’s”; lijn-, driehoeks- en vierkantsmengingen…..

Lees verder De kunst van het systematisch mengen

Zelf keramiek glazuur maken of kopen?

Zet drie keramisten naast elkaar en je hebt zeven meningen over glazuren (en over de rest van het leven). Zo ook over het gebruik van eigen “home made” glazuurrecepten of een commercieel “direct te gebruiken” keramiek glazuur.

Kunstschilders maken toch ook niet eerst hun eigen verf voordat ze aan een schilderij beginnen..

De bekendste stroming uit de schilderkunst die zelfs (deels) een gevolg is van de ontdekking van de kant en klare tube verf is het impressionisme.  De tube verf maakte het mogelijk om “en plein air” te werken.

keramiek glazuur test plaatjesCézanne, Monet, Renoir en de andere impressionisten maakten zich er niet druk hoe verf moest worden gemaakt, zij wilde gewoon schilderen, Waarom ontwikkel ik dan nog zelf keramiek glazuren, wordt het niet tijd dat ik ook “tubeglazuur” ga kopen?

Lees verder Zelf keramiek glazuur maken of kopen?

10 meest voorkomende glazuurfouten

“Ik gebruik geen water om mijn glazuren mengen, ik verzamel mijn tranen van teleurstelling van 30 jaar door de (keramiek) oven verpletterende hoop en dromen”

aldus John Britt op facebook.

Hij verwoordt het universele pottenbakkersverdriet dat ook ik voel als de stook niet helemaal verloopt zoals ik hoop, om het zachtjes uit te drukken…. Het stoken van keramiek is een gecompliceerd proces, waar “happy accidents” ontstaan, maar vaak ook accidenten waar je helemaal niet “happy” van wordt.

In dit artikel een overzicht van de meest voorkomende glazuurfouten en manieren om deze de volgende keer te voorkomen….

Lees verder 10 meest voorkomende glazuurfouten

Stook(B)log keramiek stoken

keramiek stoken log

Net als captain Kirk van starship Enterprise hou ik een log bij. Maar geen captain’s log – stardate (…), maar een stooklog (en een aardse datum). Evenals Gene Roddenberry de bedenker van Star Trek denk ik dat een logboek (al dan niet handgeschreven) altijd essentieel zal zijn in het analyseren en verbeteren van processen.

Zo ook mijn proces om handgevormd keramiek te stoken in een gasoven. Ik heb sinds ik in een gasoven glazuren reducerend stook, altijd de gegevens (tijd, temperatuur, gasdruk, reductie vlam etc.) en bevindingen braaf opgeschreven in m’n stooklog; een handgeschreven boek waarin ik tijdens de stook van alles opschrijf. De stook duurt zo’n 18 uur tot top temperatuur, dus tijd genoeg…

Maar al tijden wilde ik het totale proces beter vastleggen. ISO 9001 is sinds de jaren negentig de manier om de kwaliteit van werkprocessen te bewaken en te verbeteren. En hoewel ik geen certificering ambieer, leek het me wel een goed uitgangspunt mijn eigen werkinstructies op deze wijze vast te leggen.

Lees verder Stook(B)log keramiek stoken

Het proces: hedendaags keramiek beelden

Als je hedendaags keramiek googled krijg je foto’s van het eindresultaat. Mijn interesse ligt er ook voor… het keramische proces; waarom is voor deze vorm en afwerking gekozen, hoe is het gemaakt, waarmee is het gedecoreerd, welke glazuren zijn gebruikt, hoe is het gestookt op welke temperatuur, voor hoelang, met of zonder reductie etc. etc.

Uiteraard zijn er al dan niet subtiele sporen zichtbaar in het eindresultaat, is de klei gegoten of handgevormd of gedraaid. Ik vind het eindeloos fascinerend om dit soort zaken te onderzoeken, bespreken en over te speculeren. Sommige technieken zijn in de geschiedenis verloren gegaan en is de techniek pas “recent” weer herontdekt. Het gebruik van terra sigillata op Grieks aardewerk van zo’n 3000 jaar geleden is pas aan het begin van de vorige eeuw opnieuw “uitgevonden” nadat het in de mist der tijd verloren was gegaan.

Mijn proces om hedendaags keramiek beelden te maken wilde ik dit keer illustreren aan de hand van een foto reeks, beelden zeggen immers meer dan woorden…

Lees verder Het proces: hedendaags keramiek beelden

Keramiek in opdracht: Uil

Meestal geef ik mijzelf opdracht werk te maken, er moet immers altijd nieuwe beelden worden gemaakt voor de Etsy shop, de markten van het komende jaar,  galerieën, exposities en natuurlijk voor m’n eigen ontwikkeling….

Dit keer kreeg ik echter de vraag een uil te maken in een soort van “klassieke uil stijl”, voor een mooie plek in de tuin op de stam van een omgehakte boom.  Dat  was een mooie opdracht uil om op de plek van een gevallen boom een eerbewijs te maken (en natuurlijk ook een prima plek voor een uil op een sokkel van ca. 1 meter).

Dus een paar weken geleden ben ik met de keramiek in opdracht aan de slag gegaan.  Hieronder een foto impressie van één van de uilen waar ik meer bezig ben….

Lees verder Keramiek in opdracht: Uil