Heb je je ooit afgevraagd wat er zou gebeuren als je de hele aardkorst zou vermalen, goed zou mengen en met water aanmaakt? Dan krijg je… een keramisch glazuur!
Maar hoe bewijs je dat? Ik zou het mengsel natuurlijk kunnen stoken in een keramiekoven op zo’n 1280 °C om te zien wat eruit komt. Alleen: hoe kom je aan een compleet gemalen aardkorst?
Gelukkig is er een andere manier om aan te tonen dat een glazuur op basis van de aardkorst een glanzend, diep donkerbruin keramisch glazuur oplevert. Je hoeft het alleen maar even uit te rekenen…
SmoothPOWER is Bentrups oplossing voor het stoken van keramiek op zonne-energie. Deze zomer leerde ik tijdens een webinar van deze innovatieve producent van keramiekoven-regelaars waarom dit zo belangrijk is.
Bentrup heeft meer dan 40 jaar ervaring in het ontwikkelen van regelaars voor de keramische industrie, ambachtelijke pottenbakkers en keramisten. Ik wilde daarom graag de nieuwste technologische innovaties vernemen van de oprichter Reinhard Bentrup.
Het aansluiten van een keramiekoven op zonne-energie is complexer dan het lijkt. De opgewekte zonne-energie moet eerst omgezet worden van gelijkstroom (DC) naar wisselstroom (AC) door een omvormer. De bekabeling moet zodanig worden aangelegd dat de verschillende componenten een veilige en efficiënte stroomoverdracht garanderen. Dit systeem staat bekend als de PV (Photovoltaïsche) installatie.
Wanneer de stroom van de PV-installatie niet direct wordt gebruikt, kan deze op twee manieren worden afgevoerd: naar het elektriciteitsnet of naar een thuisbatterij. Maar is het mogelijk voor een elektrische oven om direct en efficiënt stroom te gebruiken van de PV-installatie?
Dit was een vraag die ik voorlegde aan expert Reinhard Bentrup.
Slib, engobe, glazuur en washes zijn termen die je vaak hoort wanneer je je verdiept in keramiekdecoratie. Deze termen waren voor mij altijd een bron van verwarring, vooral omdat verschillende keramisten er verschillende betekenissen aan geven. Een duidelijke definitie kan helpen om orde te scheppen in de chaos. Maar nog belangrijker is het verkrijgen van inzicht.
Definities kun je uit je hoofd leren, maar dat laat ik graag over aan AI-modellen. Belangrijker is het begrijpen van zowel de verschillen als de overeenkomsten tussen deze materialen voor keramiekdecoratie. Naar mijn mening is het essentieel om te erkennen dat al deze decoratietechnieken deel uitmaken van een continuüm.
Dit continuüm strekt zich uit van slib, via engobe en glazuur, tot aan washes. Aan de hand van de hoeveelheid klei (de bron voor Al2O3) en kwarts (SiO2) kan je dit in perspectief plaatsen.
Dit is met behulp van de “Stull grafiek” gemakkelijk te visualiseren. R.T. Stull maakte in 1912 deze grafiek om glazuren in te delen. Maar ook heel bruikbaar om inzicht te krijgen in het gehele keramiekdecoratie spectrum .
Met de nieuwe generatie Bentrup-regelaars kan iedereen een keramiek stook live online volgen: de Bentrup Superwise livestream.
Bentrup Superwise is platformonafhankelijk, dus je volgt je stook net zo gemakkelijk via je pc, laptop, tablet of mobiel. Maar de Superwise-app kan meer dan alleen het live streamen van je keramiekstook.
Het is een ook online logboek en een Zwitsers zakmes voor je Bentrup-regelaar. Je kunt via de app jouw persoonlijke stookprogramma’s instellen en snel aanpassen, de regelaar-instellingen bekijken en aanpassen, live foutmeldingen ontvangen en de “KilnAssist” gebruiken.
Eén van de eerste livestreams was van een koffiezetapparaat (Trojan Room coffee pot) in het computerlab van de Universiteit van Cambridge. In 1991 zette Quentin Stafford-Fraser de webcam live. Zo kon de hele afdeling online volgen of de koffie al klaar was.
Zo’n tien jaar later wilde ik precies hetzelfde, maar dan om te zien of de keramiek al klaar was. 🙂
Een keramiekoven regelaar is net zo essentieel als een roer voor een schip. Zonder dit cruciale onderdeel kan je wellicht vooruitkomen, maar of je de gewenste bestemming bereikt, blijft de vraag. Zo is het ook met een regelaar of ovenbesturing: een keramiekoven kan simpelweg niet zonder regelaar, zeker niet de huidige generatie ovens.
Moderne keramiekovens hebben geen aan- of uitknop, alleen maar een een aansluiting (connector). Het selecteren van een nieuwe keramiekoven is al een uitdaging op zichzelf, laat staan het vinden van de juiste regelaar. Dit geldt vooral als je afwijkt van de standaardbesturing die bij de oven wordt geleverd.
Persoonlijk heb ik altijd een regelaar gekozen die beter aansloot bij mijn specifieke wensen dan de standaardoptie. Ruim twintig jaar geleden koos ik voor de Bentrup TC 507, waar ik nog steeds erg tevreden over ben. Echter, de nieuwe generatie regelaars biedt aanzienlijke voordelen, zoals SmoothPOWER voor zonne-energie en Superwise voor actuele stookgegevens online.
“The Times They Are A-Changin’ “, zong Bob Dylan in 1964, en dat klopt: keramiekoven besturing is in de afgelopen decennia enorm veranderd.
Misschien zong hij niet over keramiekovens, maar hij had het zeker kunnen doen! De politieke wind en menselijke natuur zijn misschien weinig veranderd sinds de jaren ’50, maar de manier waarop keramisten hun ovens besturen, is drastisch geëvolueerd.
Van een gat in de grond tot een elektrische deuroven, het was een enorme technologische sprong die duizenden jaren duurde. Echter, de overgang van handmatige naar volledig geautomatiseerde besturing heeft in minder dan 50 jaar plaatsgevonden, waardoor het toegankelijk is geworden voor stedelijke pottenbakkers zoals ik.
Voor mij is Lucie Rie de grondlegger van alle “urban potters”. In plaats van een studio op het platteland op te zetten met een gas- of houtoven, vestigde zij haar pottenbakkerij op 18 Albion Mews, in het hart van Londen.
Zij bestelde haar eerste echte elektrische steengoed oven in 1948. Dat het stoken moeilijker was dan verwacht, bleek al snel: de eerste stook tijdens de kerstdagen mislukte volkomen. De temperatuur was ongemerkt veel te hoog opgelopen!
De PTCR Calculator: voor iedereen die PTCR ringen gebruikt tijdens de keramiek stook . Met deze PTCR tool kan je de temperatuur (in Celsius) van jouw keramiek stook te controleren.
Deze PTCR berekeningstool is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en mag niet worden beschouwd als professioneel advies. De resultaten die de tool genereert zijn schattingen en kunnen afwijken van de werkelijke situatie. De gebruiker is zelf verantwoordelijk voor het controleren van de juistheid van de resultaten en het gebruik ervan.
De auteur van deze tool aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade die voortvloeit uit het gebruik van deze tool of de informatie die daarin wordt verstrekt.
Als je een nieuwe keramiekoven heb aangeschaft (voor jou nieuw, 2e hands kan natuurlijk ook), moet je jouw oven eerst leren kennen. Net als een nieuwe vriend(in) moet je elkaar ontdekken en langzaam naar elkaar toegroeien. Dan kan er wat moois opbloeien tussen jou en je nieuwe oven of soulmate!
Het opbouwen van een sterke relatie tussen mensen kan lang duren. Maar bij een nieuwe keramiekoven kan het veel sneller. Het verschil? Bij een keramiekoven kan je van alles instellen en meten.
Dus eerst ijken en vergelijken is het devies, maar hoe doe je dat?
Wie z’n eigen glazuur recepten maakt, gebruikt glazuur grondstoffen met gebakken lucht… of “LOI” in het Engels. Soms wordt deze LOI vooraf uit de grondstof verwijderd door het te “calcineren”. Maar wat is dat precies en waarom doen keramisten dat?
Met gebakken lucht bedoel ik (dit keer) niet alle onzin die opgeblazen types in de ether spuien. Daar ga ik het vast nog een ander keertje over hebben, maar dit keer wil ik het hebben over “Loss On Ignition” of kortweg LOI. Met andere woorden het (laten) vervliegen van stoffen door het intens verhitten ervan: calcineren.
Laat ik het uitleggen met behulp van de glazuur grondstof kaolin en een oven die we op 750 0C gaan stoken. Tijd voor een experiment!
Recent heb ik een kleine Rohde keramiek testoven aangeschaft bij Keramikos. Naast felicitaties met “de kleine” :-), kreeg ik ook de vraag: waarom een testoven aanschaffen? Ik kan mijn mijn werk immers ook stoken in mijn grotere (150 liter) oven.
Een goeie vraag en een leuke aanleiding om in dit blog mijn redenen voor de aanschaf op een rijtje te zetten. Ik kwam op deze top drie en eentje om er vanaf te zien…
Steengoed keramiek is in Europa rond 1400 in het Nederrijngebied ontwikkeld. In steden/dorpen rondom Raeren, Keulen en Höhr-Grenzhausen waren alle ingrediënten aanwezig. Geschikte klei in de grond, bossen voor brandstof en genoeg technische kennis om de klei op steeds hogere temperatuur te stoken.
In het huidige Duitsland hebben ze dus al meer dan 600 jaar ervaring met steengoed. De volkswijsheid van dit type keramiek kunnen we dus serieus nemen:
“Steingut ist Zeug, Steinzeug ist Gut”
In vertaling: “Stein” = Steen, “Gut”=Goed en “Zeug” = Tuig. Kortom dit Duitse gezegde leert ons dat: “Steen-goed” dus tuig en “steen-tuig” goed is? … Euh, hoe zit dat?
Er zijn een hoop praktische details die komen kijken bij het aanschaffen van een elektrische keramiekoven. De ruimte waar de oven komt te staan, de plaatsing, de aansluiting en de besturing van de oven. Maar ook de afzuiging, stapelmateriaal en andere hulpmiddelen. En niet te vergeten het budget. Kortom alle details die heel belangrijk zijn om een juiste keuze te maken als je wilt investeren in een nieuwe keramiekoven.
Mijn eerste oven kocht ik 30 jaar gelden en heel recent heeft mijn keramiekleverancier Keramikos mijn nieuwe oven geplaatst. Er zijn in die jaren een hoop zaken veranderd in de keramiekwereld, maar keramiekovens zijn nog altijd essentieel. Wat ook gelijk is gebleven is dat je jezelf goed moet informeren voordat je deze investering doet.
In het voorgaande blog ben ik in gegaan op het belang van een goede keramiekoven leverancier. In het blog daarvoor heb ik gekeken naar de redenen van een eigen oven en welke specifieke eisen jij eraan stelt. Dat is het ontdekken van de best passende oven voor jouw keramiekwerk. Je persoonlijke “droom keramiekoven”.
Maar we laten de dagdromen achter ons. Keramiek maken is aards, voor de ovenkeuze moet je dus ook met beide voeten op de (klei) grond staan.
In dit derde blog daarom praktische tips om een keuze te maken op basis van mogelijkheden en voorkeuren.
